Ani değişimlerimi nasıl çözebilirim?

Merhaba.

Yazdıklarınızdan, duygularınızda ve tepkilerinizde kısa süre içinde belirgin değişimler yaşadığınızı; bazen boşluk hissi, bazen ani öfke, bazen de gülme gibi birbirinden farklı duyguların hızla yer değiştirdiğini fark ettiğinizi anlıyorum. Ayrıca bunun bir savunma mekanizması olabileceğini düşünmüş, bir dönem fark ettiğinizde azaldığını ancak sonrasında tekrar başladığını belirtmişsiniz. Bu hızlı değişimler kafa karıştırıcı ve yorucu hissettirebilir.Bu durumun ne olduğunu anlamaya çalışmanız ve kendinizi gözlemlemeniz oldukça önemli bir farkındalık göstergesidir. Bir şeyi fark etmekle bu farkındalığı anlamlandırabilmek arasındaki ayrıma ve hangisinin sizin için daha sağlıklı olabileceğine birlikte göz atmak isterim. Ancak öncesinde bahsettiğiniz savunma mekanizması kavramını kısaca çerçevelemek faydalı olabilir.

Psikolojide savunma mekanizmaları, zihnin kişiyi zorlayıcı duygu ve düşüncelerden korumak için otomatik olarak devreye soktuğu yöntemlerdir. Kişi çoğu zaman bunu bilinçli olarak yapmaz. Amaç, o an baş etmekte zorlanılan duygunun yoğunluğunu azaltmak ve kişinin işlevselliğini sürdürebilmesini sağlamaktır. Koruyucu bir yapıya sahip olmasına karşın çok sık devreye girdiğinde ya da kök duyguyla temas kurmayı zorlaştırdığında kafa karıştırıcı veya yorucu hissedilebilir.

“Güvende hissedilmediğinde savunma mekanizması devreye girer mi?” sorunuz da önemli. Evet, zihnin tehdit ya da zorlanma algıladığı durumlarda koruyucu tepkiler verme eğilimi artabilir. Ancak bu tehdit her zaman somut bir tehlike olmak zorunda değildir; belirsizlik, içsel çatışma, yoğun duygular, hatta bazen bedensel yorgunluk bile sistemin alarmda hissetmesine neden olabilir. Yine de yalnızca anlattıklarınıza bakarak bunun kesin olarak bir savunma mekanizması olduğunu söylemek mümkün değildir.

Anlamlandırma kısmına gelecek olursak, fark etmek bazen tek başına yeterli olurken, bazen de altta yatan duygunun anlaşılması gerekir. Çünkü zihin yalnızca “fark edildi” diye değil, kendini güvende hissettiğinde daha sakin çalışır. Bu nedenle yaşadığınız değişimlerin hangi durumlarda ortaya çıktığını gözlemlemek oldukça yol gösterici olabilir.

Kendinizi izleyemeyeceğinizi söylemişsiniz; aslında burada kastedilen, sürekli kendinizi kontrol etmek değil, sonrasında kısa bir geri dönüp bakabilmektir. Örneğin, “Bu değişimden önce ne oluyordu, ne düşünüyordum, bedenimde ne hissediyordum?” gibi sorular, beyninizin ve bedeninizin neye tepki verdiğini anlamanıza yardımcı olabilir.

İsterseniz şunu birlikte düşünebiliriz: Bu ani değişimler daha çok belirli durumların ardından mı ortaya çıkıyor, yoksa daha çok belirsiz ve durup dururken mi fark ediyorsunuz? O anlarda baskın olan duyguya isim verecek olsanız, bu daha çok neye yakın olurdu?

Bu tür küçük gözlemler, yaşadığınız sürecin neyle ilişkili olabileceğine dair önemli ipuçları sunabilir. Paylaşmak isterseniz, en son böyle bir değişim yaşadığınızda öncesinde neler olduğunu birlikte inceleyebiliriz. Sormak istediğiniz başka bir konu olursa burada olduğumu bilmenizi isterim.