Çocuklarım kendi kendine oynaması için ne yapmalıyım?

Merhaba sevgili danışan,

Yazdıklarınızdan bu sürecin sizi ne kadar yorduğunu ve zaman zaman çaresiz hissettirdiğini anlayabiliyorum. İki küçük çocukla ilgilenirken kendinize alan bulamamanız gerçekten çok anlaşılır bir durum…

Büyük kızınızın davranışlarına baktığımızda; yanınızdan ayrılmak istememesi, tek başına kalmaktan korktuğunu söylemesi, tırnak yeme ve öfke nöbetleri aslında bize bir şey anlatıyor gibi görünüyor. Burada yalnız kalma korkusundan çok, “annemi kaybedersem” kaygısı ön planda olabilir.

Bu noktada size şunu sormak isterim: Daha önce evden çıkarken ona haber vermeden ayrıldığınız zamanlar oldu mu? Çünkü çocuklar için bakım verenin bir anda “yok olması”, yoğun bir kaygı yaratabilir ve bu da ayrılık kaygısını tetikleyebilir.

Ayrıca 5,5 yaş; bir yandan büyümenin, “artık ablasın” gibi sorumlulukların geldiği, diğer yandan da hâlâ duygusal olarak güvene çok ihtiyaç duyulan bir dönemdir. Kardeşinin varlığı da, siz fark ettirmeseniz bile, onun dünyasında ilginin bölündüğü hissini yaratmış olabilir. Bu da size daha çok yakın olma ihtiyacını artırabilir. Öfke nöbetlerine baktığımızda ise; çoğu zaman öfke tek başına bir duygu değildir. Altında korku, kaygı, anlaşılmama ya da hayal kırıklığı gibi duygular bulunur. Yani aslında bize “zorlanıyorum” demenin bir yolu olabilir.

Küçük kızınızın da sizi bırakmaması ise büyük ihtimalle ablasını model almasıyla ilgilidir. Küçük çocuklar, özellikle bu yaşlarda, büyük kardeşlerini taklit ederek öğrenirler.

Bu süreçte deneyebileceğiniz birkaç küçük ama etkili adım olabilir:

Öncelikle duygularını görünür kılmak çok önemli. Örneğin yanınızdan ayrılmak istemediğinde:

“Tek kalınca korkuyorsun galiba, sanki kötü bir şey olacak gibi hissediyorsun…” gibi onun duygusunu siz dile getirebilirsiniz. Çocuklar anlaşıldıklarını hissettiklerinde biraz daha sakinleşebilirler.

Ayrıca kısa ayrılıklarda bile mutlaka açıklama yapmanız önemli. “Ben şimdi mutfağa geçiyorum, birazdan geri geleceğim” ya da “Şimdi işe gidiyorum, akşam tekrar birlikte olacağız” gibi cümleler onun zihninde bir süreklilik oluşturur ve güven duygusunu destekler. Yani sizin geri geleceğinize inanması, sakinleşmesini ve kendini daha iyi hissetmesine yardımcı olacaktır.

Yüksek sesle konuştuğunda ise sınır koyarken sakin kalmak önemli:

“Yüksek sesle konuştuğunda seni anlamakta zorlanıyorum. Bana sakin söylediğinde seni daha iyi duyabilirim.” diyebilirsiniz. Burada sizin ses tonunuzun düşük ve sabit kalması çok belirleyici olur.

Gün içinde sadece ona özel 10–15 dakikalık bir “özel zaman” oluşturmanız da çok kıymetli olabilir. Bu süre içinde sadece onunla ilgilenmeniz, telefon ya da başka bir uyaran olmadan birlikte oyun oynamanız, onun “annem benimle özel olarak ilgileniyor” duygusunu güçlendirir. Bu da size yapışma davranışını zamanla azaltabilir.

Tırnak yeme davranışı ise genellikle kaygı ile ilişkilidir. Bu davranışı direkt engellemeye çalışmak yerine, alttaki duyguyu anlamaya odaklanmak ve ellerini meşgul edecek alternatifler (oyun hamuru gibi) sunmak daha destekleyici olur.

Ve en önemli noktalardan biri: siz.

Bu süreçte yorulmanız, bunalmış hissetmeniz çok doğal. Ama unutmayın ki siz iyi olmadan çocuklarınıza iyi gelebilmeniz çok zor. Bu yüzden kendinize ayırdığınız küçücük zamanlar bile çok kıymetli. Günde 5–10 dakika bile olsa “bu zaman bana ait” diyebileceğiniz bir alan yaratmaya çalışın. Eğer destek alabileceğiniz biri varsa, bunu kullanmanız da sizin için çok rahatlatıcı olabilir.

Eğer bu davranışlarda artış görürseniz ya da baş etmekte zorlanırsanız, çocuk odaklı çalışan bir uzmandan yüz yüze destek almak da oldukça faydalı olacaktır.

İhtiyacınız olduğunda tekrar yazabilir ve profilimden bana ulaşabilirsiniz. 🌿

Sevgiyle Kalın,

Psikolog Ecem Bakıner.