Çok değersiz hissediyorum nasıl başa çıkabilirim?

Merhaba,

Öncelikle yaşadığınız ve rahatsızlık duyduğunuz bu “değersizlik” hissiyle başa çıkma isteğiniz ve çabanız çok kıymetli. Değersizlik duygusu insanı içten içe yoran ve tüketen bir duygudur. Ancak bu duyguyu tetikleyen birden fazla durum olabilir. Yazdıklarınız üzerinden genel değerlendirme yapacağız.

Bahsettiğiniz bu iç sesiniz… Adeta kontrolden çıkmış gibi duruyor. Sizce de öyle değil mi?O iç sesiniz tam olarak nasıl konuşuyor? Tonu nasıl? Anne sesi gibi mi, sitemli bir dost gibi mi, yoksa başka biri mi konuşuyor içinizde? İnsan, başkasının sözlerini hemen kristal gibi ayırabiliyor. Ama kendi içinde büyüyen sesler... Onlar sis gibi: Kimin nefesiyle dolduğunu anlamak güç.Normalde anksiyete, belki takıntı, öfke, korku gibi olumsuz duygu ve düşünceler her insanda ufak da olsa görülebilir. Ancak kontrolden çıkan bir iç ses ve tükenmişlik varsa, çok zorlayıcı bir durum haline gelir. Ancak bu duruma gelmesi de kolay kolay olmaz. Yani, belki de yıllardır var olan bir ses bu ve bir yerden sonra zihninizi kaplamış.

Bir insanın kendisini bu kadar değersiz hissetmesi, kendisini fazlalık ve bir yük gibi görmesinin altında bazı düşünceler yatar. Belki de o kadar mükemmel olma ihtiyacı hissediyorsunuz ki, mükemmel olmazsanız kimse sizi kabul etmeyecek veya tam hissetmeyeceksiniz. Fakat mükemmellik nedir? Mükemmel nasıl olunur? Neye göre veya kime göre mükemmellik? Belirli bir kriteri var mıdır bunun? Aslında varmak istediğim nokta şu: Siz kendinizi olduğunuz gibi kabul etmiyorsunuz gibi görünüyor. Çünkü siz kendinizi kabul ettiğinize inanmazsanız, başkalarının zaten sizi kabul edeceğine inanmanız gerçekten zor.

Aile faktörünü değerlendirdiğimizde, genel olarak destekleyici olduklarından bahsetmişsiniz. Ancak bu kısmı psikoterapi seanslarıyla biraz daha incelemekte fayda var. Sadece destekleyici ve güven veren aile yapısının olup olmadığını değerlendirmek değil; genetik olarak bir depresyon veya anksiyete yatkınlığının olup olmadığını ayrıntılı bir şekilde inceleyebilmek için. Çünkü genellikle bu tarz durumlar bahsettiğiniz “sınav kaygısı” gibi kişiyi zorlayabilecek yaşantılarla tetiklenebilir. Kaldı ki üniversite sınavına hazırlık süreci başlı başına bir stres faktörüdür. Bu kaygının çok sağlıklı ve dikkatli bir biçimde, gerekli hallerde uzman desteğiyle hassasiyetle kontrol altına alınması gereklidir. Her şeyden önce ruh sağlığı en kıymetlisidir. 

Bir de şu kısım benim çok dikkatimi çekti: “Psikoloğu boşuna uğraştıracakmışım gibi hissediyorum.” Bakın, bu cümle aslında şunu söylüyor: “Ben yardım edilmeye değecek kadar önemli değilim.” Ve işte tam da bu yüzden, destek almaya en çok hakkı olan kişiler genelde kapıdan girmeye çekinir. Bu duygu, sizin “saçma bulmanızla” geçmiyor, çünkü duygular mantıkla değil, deneyimle iyileşiyor. İletişim kurmaktan çekiniyor olmanız, kendinizi anlatmakta zorlanıyor olmanız aslında tam da çalışılması gereken bir konu.

Gençlerle çalışan bir uzman olarak içtenlikle söylemek isterim ki; değersizlik duygusu sıklıkla karşılaştığım ve çalıştığım bir konu. Özellikle bu yaşlarda kendini kıymetli ve bir şeyleri başarmış hissetmek çok kıymetli. Şu anda bile, bu kadar zor duygunun içinden böyle açık yazmanız, içinizde ne kadar güçlü ve iyileşmek isteyen bir yan olduğunu gösteriyor. 

Ufak bir etkinlik önermek istiyorum. İç sesinizin size söylediği en sert cümleyi bir kağıda yazın ve bu cümleyi sanki sizinle yaşıt çok sevdiğiniz bir arkadaşınız ya da kuzeninize söylenmiş gibi hayal edin. Örneğin “Ben sadece yer kaplayan biriyim” cümlesini kuzeniniz düşünüyor olsaydı, ona şefkatli yanınızla düşünerek bunun doğru olmadığını nasıl anlatırdınız? 

İlerleyen süreçlerde de daha ayrıntılı görüşmek isterseniz yardımcı olmak isterim. Sevgiyle kalın.

Uzm. Psk. Gizem Yıldırım