Çok fevri bir insanım bunu nasıl değiştiricem?

Merhaba sevgili danışan,

Öncelikle soru sorma cesaretinde bulunduğunuz için kendinizle gurur duymalısınız, soru sorduğunuz için teşekkür ederim. Mesajınızda anlattığınız üzere oldukça yıpratan ve yorucu bir duygudurumun içerisinde olduğunuzu görebiliyoruz. Şunu bilmenizi isterim ki bu gibi durumları birçok kişi yaşayabilmektedir, sizi anlamaya çalıştığımı belirtmek isterim. Şu cümlenizi incelmemiz gerektiğinde “Olaylar karşısında çok hızlı tepki veriyorum, biraz beklesem her şey çok daha farklı olacak.”kendinize dair güçlü gözlemleriniz ve fark ettiğiniz durumlar olduğunu görebiliyoruz. Sizin problem olarak nitelendirdiğiniz sorun yalnızca “sinirli olmak” değil, özellikle bu duygunun yaşandığı ilk anlar gibi.

Şöyle düşünmenizi isterim: Birisi bir şey söylediğinde,zihin ve beden “tehdit” algılıyor. bunun neticesinde bir savunma hali oluşuyorve önlem alınıyor. Belirtileri ise genellikle kalp atışı hızlanıyor, nefes alışverişi değişiyor, kaslar geriliyor ya da gevşiyor şeklinde olabiliyor. Bu uyarı sonrası beyin de size: “Hemen yanıt vermelisin, anında kendini korumalısın.” Tam da o esnada mantıklı düşünebileceğiniz, sakince karar verebileceğiniz tarafınız biraz duyulmuyor arka plana itiliyor. Sonrasında zihin sakin kalmaya başladığında “Ben burda bunu neden böyle söyledim ki?” diye kendinize soruyor oluyor ve suçlayıcı bir halde buluyorsunuz.

Buradaki en temel amaç, sahip olunan duyguyu tamamen yok etmek ortadan kaldırmak ya da bastırmak değil. “Sinirlendiğim anlarda kendimi nasıl yavaşlatabilirim?” sorusu daha işe yarayacak bir taraftanuzun vadeli bir adım olarak görünüyor. Yani fevri olarak nitelendirdiğiniz duygudurumu tamamen içinizden atmak değil de, üzerine ekstradan bir “duraklama tuşu” eklemek gibi.

Size bir egzersiz önermek isterim: Önümüzdeki günlerde, sinirlendiğinizi fark ettiğiniz an, kendinize şu cümleyi söylemeyi deneyin: “Şu an çok sinirliyim, cevap vermek istiyorum ama önce 10 saniye bekleyeceğim.” Hatta mümkünse fiziksel olarak bile yavaşlayın: Omuzlarınızı biraz indirin, derin bir nefes alıp verin. Bir yudum su içmek, camdan dışarı bakmak gibi yeni alışkanlıkları deneyerek edinmeye ve keyif almaya çalışın. Kendinize küçük ama önemli bir soru sorun: “Bu düşündüğüm şeyi şu an söylemezsem ne olur?” Çoğu zaman zihin “Hemen söyle, yoksa haksız çıkarsın.” diyerek sizi baskılıyor olabilir. Oysa çoğu tartışmalarda, söylemek istediklerimizi iki dakika sonra, hatta ertesi gün söyleyebilmek bile oldukça mümkündür. Bu düşünceyi bilmek bile insana biraz olsun alan açabiliyor.

Son olarak şunu eklemek isterim: Siz zaten kendinize karşı “yanlış anladığımda hemen savunmaya geçiyorum” diye açıkça söyleyebilen birisiniz. Bunu, değişim için çok kıymetli bir adım olarak görmelisiniz. Belki de bir sonraki adım, kendinize şu izni vererek başlamak olabilir: “Tepki vermeden önce dinleyebilirim, anlamadıysam tekrar sorabilirim, hemen savunmaya geçmek zorunda değilim.”

Bu bir süreç tabiki de bir anda değişim ve gelişim beklenemez bu yüzden kendinize karşı kibar ve nazik olmayı unutmayınız. Bunları adım adım denedikçe, o fevrilik dediğiniz yerin, yerini biraz daha dingin bir tarafa bırakma ihtimali oldukça yüksektir. Umarım cevabım sizlere yardımcı olmuştur her zaman bizlere yazabilirsiniz.

Sevgilerle ve musmutlu kalmanız dileğiyle,

Klinik Psikolog Nuray Halaç.