Daha sakin tepkiler verebilmem için ne yapmam gerek?

Merhaba,

Yazdıkların uzun süredir taşıdığın bir yükü çok net anlatıyor. Küçüklükten itibaren her şeyin sorumluluğunu üstlenmek, herkese yetişmek ve “halledecek kişi” olmak zamanla insanın iç gerilimini yükseltir. Dışarıdan güçlü ve becerikli görünürken içeride biriken yorgunluk, çoğu zaman sakinlik yerine tahammül eşiğinin düşmesiyle kendini gösterir. Bu nedenle daha çabuk sinirleniyor olman bir karakter sorunu değil; uzun süredir dinlenmeyen bir sistemin verdiği tepkidir.

Bu süreçte genellikle fark edilmeden yerleşen bazı düşünceler olur. “Ben yapmazsam kimse yapmaz”, “Her şeyi kontrol etmeliyim”, “Hata yaparsam yetersiz olurum” gibi düşünceler zihni sürekli alarmda tutar. Zihin bu kadar tetikteyken beden de gevşeyemez ve en küçük tartışma bile büyük bir tehdit gibi algılanır. Ailenden gelen “çok sinirlisin” geri bildirimleri de bu gerilimi azaltmak yerine baskıyı artırır ve kişi kendini daha da yetersiz hissetmeye başlar. Anne olma düşüncesinin bile seni korkutması, aslında sinirden değil, taşıdığın yükün ağırlığından kaynaklanır.

Burada hedef bir anda sakin bir insan olmak değil, tepkilerin oluştuğu zinciri fark edip araya küçük duraklar koyabilmektir. Önce sinirlendiğin anlardan birini düşün. O anda zihninden geçen ilk cümle genellikle “Yine ben yapıyorum”, “Kimse beni görmüyor” ya da “Bu da bana kaldı” gibi bir düşüncedir. Bu düşünce fark edilmediğinde duygu hızla yükselir ve tepki gelir. Kendine şu soruyu sorman önemli olabilir: Şu an beni asıl geren olay mı, yoksa zihnimdeki bu yorum mu? Bu soru bile tepkiyle davranmak arasında küçük bir mesafe yaratır.

Bunu desteklemek için kısa bir egzersiz önermek isterim. Gün içinde gerginlik yükseldiğini fark ettiğinde dur ve bedenine bak. Omuzlarını, çeneni, nefesini kontrol et. Çoğu zaman fark etmeden kasıldığını göreceksin. Ardından yavaşça dört saniye nefes al, altı saniye nefes ver. Bunu iki dakika sürdür. Sonra kendine şu cümleyi söyle: Şu an her şeyi çözmek zorunda değilim, sadece bu anı yönetiyorum. Bu cümle kontrol duygusunu yumuşatır ve bedene güven sinyali verir.

Bir diğer küçük adım da sorumluluk sınırlarını görünür kılmaktır. Gün sonunda kendine şunu sor: Bugün gerçekten benim sorumluluğum olan neydi, neyi alışkanlıkla üstlendim? Hepsini değiştirmek zorunda değilsin. Sadece bir tanesini fark etmek bile yükü azaltır. Sakin tepkiler, kendini zorlayarak değil, yükü azaltarak gelişir.

Şunu bilmeni isterim: Daha sakin olamaman yetersiz olduğun anlamına gelmez. Tam tersine, uzun süredir fazlasını yapan birinin doğal sonucudur. Kendinle bu kadar sert konuşmak yerine, bu yorgunluğun sana ne anlatmaya çalıştığını dinlemek hem bugünkü ilişkilerin hem de gelecekte kurmak istediğin aile hayali için çok daha sağlıklı bir zemin oluşturur. Bu süreci tek başına taşımak zorunda değilsin; destek almak, yükü paylaşmayı öğrenmenin de bir yoludur. İstediğin zaman benimle iletişime geçebilirsin, umarım yardımcı olabilmişimdir, sevgiler...

Psikolog Lara Yelda Aktaş