Enayilik mi-ydi?

Merhaba sevgili danışan,

Oldukça derin ve düşündürücü sorular sormuşsunuz. Ben de kendi perspektifimden bu sorularınızı tek tek ele almaya çalışacağım.

Öncelikle “hiç görmediğimiz birine aşık olmak” konusundan başlayalım isterim. Bazen burada gerçekten kişiye değil, kişinin zihnimizde oluşturduğu anlama bağlanabiliyoruz. Çünkü insan zihni, eksik kalan parçaları tamamlama eğilimindedir. Karşı taraf hakkında öğrendiğimiz küçük detaylar, ses tonu, kurduğu cümleler, ilgisi ya da yarattığı his; zihinde zamanla bir “imgeye” dönüşebilir. Yani ortada gerçek bir insan olsa da, o insanın üzerine bizim ihtiyaçlarımızın, özlemlerimizin ve hayallerimizin de eklendiği bir iç dünya oluşabilir. Bu nedenle yaşanan acı da çoğu zaman yalnızca “karşılıksız aşk” acısı olmayabilir. Bazen kişinin zihninde kurduğu bağın, gerçeğin sınırlarıyla karşılaşmasıdır can yakan şey. Çünkü zihinde oluşturulan kişi, çoğu zaman kusursuza yakın bir yere yerleştirilebilir. Gerçeklik ise doğal olarak daha insani, daha sınırlı ve daha eksiklidir. Bu da kişide yoğun bir hayal kırıklığı, boşluk ya da kayıp hissi yaratabilir. Yani bazen acı, kişiyi kaybetmekten çok; kişinin temsil ettiği hayalin yıkılmasıyla ilişkili olabilir.

İkinci sorunuza gelirsek; kaçıngan bağlanma stilinde gerçekten de bir “yakınlık isteği” ile “yakınlıktan korkma” arasında sıkışmışlık görülebilir. Bu kişiler çoğu zaman sevgiyi istemez değillerdir; aksine çoğu zaman derin bağ kurma arzuları vardır. Ancak geçmiş deneyimlerde yakınlığın beraberinde hayal kırıklığı, ihmal, reddedilme ya da duygusal yük getirmesi; kişide bir savunma geliştirebilir. Bu savunma bazen “kimseye tam yaklaşmazsam incinmem” düşüncesine dönüşebilir. Sorunuzdaki ütopya kısmı da oldukça anlamlı aslında. Bazı kaçıngan bireylerde zihindeki ideal sevgi fikri, gerçek ilişkilerin karmaşıklığından daha güvenli gelebilir. Çünkü gerçek ilişki; kırılganlık, belirsizlik, ihtiyaç belirtme, çatışma yaşama ve hayal kırıklığı ihtimali içerir. Zihindeki idealize edilmiş sevgi ise kontrol edilebilir ve daha az risklidir. Bu nedenle bazen kişi, gerçek bir ilişkiye yaklaştıkça geri çekilebilir. Çünkü gerçek yakınlık arttığında, beraberinde incinme ihtimali de artar.

“Bu kişilerle sağlıklı ilişki kurulabilir mi?” sorusunun cevabı ise evet, kurulabilir; ancak burada en önemli nokta farkındalık ve değişime açıklıktır. Kaçıngan bağlanma değiştirilemez bir yapı değildir. Güvenli ilişkiler, terapötik süreçler ve kişinin kendi örüntülerini fark etmesiyle dönüşebilir. Ancak bu süreç kolay ya da hızlı olmak zorunda değildir. Eğer ilişki içerisinde taraflardan biri sürekli yakınlık ararken diğeri sürekli geri çekiliyorsa, bir süre sonra iki taraf da yorulabilir. Bir taraf kendini değersiz, yetersiz veya sürekli “yetmeye çalışıyormuş” gibi hissedebilir; diğer taraf ise baskı altında, bunalmış ya da özgürlüğü tehdit altında hissedebilir. Bu nedenle yalnızca sevgi değil, duygusal sorumluluk alma kapasitesi ve iletişim becerisi de ilişkinin sağlığı açısından oldukça önemlidir.

Bazen insanlar birbirini çok sevebilir; ancak sevme biçimleri birbirinin yaralarını tetiklediğinde ilişki oldukça zorlayıcı hale gelebilir. Bu noktada önemli olan şey, tarafların birbirini değiştirmeye çalışmasından çok; kendi örüntülerini anlayabilmeleri ve ilişki içinde daha güvenli bir alan oluşturabilmeleridir.

Tekrardan danışmak, sormak ve destek olabileceğim bir konu olursa buradan veya profilimden bana ulaşabilirsiniz.

Sevgiyle Kalın

Psikolog Ecem Bakıner