Fazla düşünmekten nasıl kurtulabilirim

Merhabalar,

Paylaştıklarınızdan bir konuyu fazlaca düşünmenizin özellikle üzerine olumsuz senaryolar üretmenizin sizi ne kadar yorduğunu anlıyor, duygularınızı paylaşıyorum. Bir konu üzerine fazla düşünme hem zihinsel enerjiyi hem de yaşam doyumunu ciddi ölçüde düşürebilir. Bu noktada yaşadığınız duruma ve bu durumu nasıl sağlıklı bir şekilde yönetebileceğinize birlikte bakalım isterim.

Bir olay üzerine çokça düşünerek aslında beyniniz sizi olası tehditlerden korumaya çalışıyor ama bu koruma zamanla hayat kalitenizi azaltan bir döngüye dönüşmüş. Bazen düşünerek çözmeye çalıştığımız şeyler ancak düşünmeyi bırakabildiğimizde hafifliyor. Bu kontrol ihtiyacı çok insani ama her şeyi kontrol edemeyeceğimiz gerçeğini kabul ettikçe zihinsel yükünüz hafiflemeye başlayabilir. Bu açıdan baktığımızda geleceği kontrol etmeye çalışarak belirsizliği azaltma çabasında olabilirsiniz ancak bu çaba zihni daha çok yorar ve paradoksal olarak daha fazla belirsizlik ve kaygı üretir. Zihnin sürekli gelecekte olması diğer yandan ana odaklanmayı yani yaşanılan andan keyif almayı engeller. Bu da anhedoni (zevk alamama) ve hayattan uzaklaşma duygusunu güçlendirir.

Peki bu durumu sağlıklı bir şekilde yönetmek için neler yapabilirsiniz?

İlk olarak "O konu hakkında kendimce kafamda senaryolar üretiyorum." cümleniz üzerinden olaylar hakkında senaryolar yazmanızı ele alalım. Bu cümleniz zihniniz olumsuz senaryolar yazdığında farkında olduğunuzu gösteriyor ve bu çok kıymetli. Bu noktada zihniniz senaryolar yazdığında bir saniye durup “Şu an zihnim bana kötü bir gelecek hikâyesi anlatıyor. Bu bir hikâye ve mutlak gerçek değil.” gibi bir bakış açısıyla senaryolara dışarıdan bakmayı deneyebilirsiniz.

İkinci olarak ilk zamanlarda yapması zor biliyorum ama düşünceleriniz geldiğinde gitmesini beklemek ve düşünmek için zaman aralığı belirlemeniz olacak. “Bu konuda düşünmek yasak değil ama zamana bağlı.” "Her gün sadece 19.00-19.30 arası endişe zamanım." gibi

Şimdiye odaklanmak için ise gün içinde 5 duyuyla “şu anda buradayım” demeyi sağlayan kısa farkındalık egzersizleri, nefes egzersizleri faydalı olabilir. Örneğin "Şu an 3 tane ne duyuyorum?", "Şu an 2 farklı şeyin kokusu ne?", "Şu an vücudumda nerede bir gerginlik hissediyorum?" gibi.

Son olarak 'kontrol edebildiklerim' ve 'kontrol edemediklerim' konusuna değinmek istiyorum. Örneğin yapacaklarınızı, tepkilerinizi, nefes alışınızı siz kontrol edebilirsiniz ancak başkalarının davranışı, gelecekteki yaşanacaklar sizin kontrolünüzün dışında gerçekleşen şeylerdir. Bunları not ederek de düşüncelerinize daha gerçekçi bakabilirsiniz.

Konuşmak istediğiniz başka şeyler varsa, her zaman yazabilirsiniz. Cevabımın faydalı olmasını umuyor, sağlıklı günler diliyorum.

Psikolog Fatma Gizem Bitgen