GERÇEK OLMA ÇABASIYLA MÜCADELE

Merhaba,

Anlattığınız durum oldukça derin bir iç farkındalığa işaret ediyor ve bu, tek başına olumsuz bir şey değil. Hatta birçok insan hayatı boyunca bu kadar yakından kendini gözlemlemez. Ama farkındalık belli bir noktadan sonra aşırı denetime dönüştüğünde, kişinin doğal akışını bozabiliyor. Sizin tarif ettiğiniz şey tam olarak buna benziyor: Kendinizi tanımaya çalışma isteği ile kendinizi sürekli kontrol etme ihtiyacı birbirine karışmış gibi.

Bu durum büyük ihtimalle doğrudan bir kimlik problemi değil. Daha çok kimlik hassasiyeti ile sosyal öz-farkındalığın birleştiği bir bilişsel döngü gibi görünüyor. Kimlik hassasiyeti dediğimiz şey, kişinin kendilik algısına ve içsel tutarlılığına fazlasıyla önem vermesi. Böyle kişiler için gerçek olmak yalnızca rahat hissetmek değil; psikolojik olarak bir güven alanı. Bu yüzden dışarıdan gelen küçük bir yorum bile bazen sadece bir yorum olarak kalmaz, kişinin kendilik hissine dokunur. Değişmişsin gibi bir ifade başkası için sıradan olabilirken sizde daha derin bir sorgulamayı tetikleyebilir. Çünkü zihniniz bunu şu şekilde kodluyor olabilir: Acaba özümden uzaklaşıyor muyum?

Burada dikkat çeken ikinci şey ise kendinizi sürekli izliyor olmanız. Psikolojide buna yüksek öz-izlem denebilir. Kişi yalnızca deneyimi yaşamaz; aynı anda kendisini yaşarken gözlemler. Nasıl duruyorum, bunu söylersem nasıl algılanırım, şu an yeterince doğal mıyım, gerçekten ben gibi mi davranıyorum diye içsel bir kontrol mekanizması devrede olur. Bu zihinsel takip hali başlangıçta kendini koruma ya da tutarlı kalma amacı taşısa da zamanla paradoks yaratır. Çünkü insan ne kadar doğal olmaya çalışırsa, o kadar doğallığını kaybeder.

Gerçeklik hissi aslında bilinçli olarak sürekli kontrol edilerek korunmaz. Tam tersine, kişi kendini izlemeyi bıraktığında daha görünür hale gelir. Şu anda yaşadığınız baskının temelinde muhtemelen kendim olmalıyım düşüncesinin zamanla katı bir iç kurala dönüşmesi var. Oysa insan sabit bir özden ibaret değildir. Farklı ortamlarda farklı yönlerimizin öne çıkması yapaylık değildir. Aile yanında başka, arkadaş ortamında başka, profesyonel alanda başka yanlarımızın belirginleşmesi kimliğin kaybolduğu anlamına gelmez; kimliğin esnekliğini gösterir.

Sizin zihniniz muhtemelen değişimi bazen tehdit gibi algılıyor. O yüzden küçük bir farklılık bile kendimden uzaklaşıyor muyum alarmı yaratıyor olabilir. Halbuki değişmek, filtrelemek ya da bazı ortamlarda daha kontrollü davranmak sahte olmak değildir. Bu çoğu zaman sosyal uyumdur.

Gerçek benlik sürekli ölçülen bir şey değildir. Daha çok, kontrol bırakıldığında kendiliğinden ortaya çıkan akıştır. Farklı insanların yanında farklı yanlarınızın ortaya çıkması, tutarsız olduğunuz anlamına gelmez; insan ilişkisel bir varlıktır ve her bağ, kişiliğinizin başka bir yönünü görünür kılar. Önemli olan her ortamda aynı davranmak değil, hangi halinizde olursanız olun bunun içinizde zorlanarak kurulmuş bir role değil, size ait doğal bir esnekliğe dayanmasıdır.