Her şeyi kötüye yorma ve aşırı kafaya takma

Canım Danışanım,

Öncelikle yaşadığınız bu durumu ciddiye alarak burada paylaşmanız çok kıymetli. Kimi zaman dışarıdan her şey yolunda gibi görünse de, iç dünyamızda yaşadığımız karmaşa yaşam kalitemizi etkileyebilir. Bahsettiğiniz sürekli endişe hali, olaylara hep en kötü ihtimalden yaklaşmak ve keyif alamama gibi belirtiler, çoğu zaman farkında olmadan bir kaygı döngüsünün içine girdiğimizin işareti olabilir.

Sizin de ifade ettiğiniz gibi, aslında somut bir problem olmadan da bu tür yoğun düşünceler zihni meşgul edebilir. Araç servisteyken "parçaları çalıyorlar mı", dışarıdan bir ses geldiğinde "aracıma mı çarptılar", tartışma sırasında "ya kavga büyürse, başıma bir şey gelirse" gibi düşünceler, zihninizin güvenlik ihtiyacını aşırıya kaçmış bir şekilde karşılamaya çalıştığını gösteriyor olabilir. Beynimiz bazen "en kötüsünü düşünürsem, en kötüsünden korunurum" gibi işlevsiz bir inançla hareket edebilir. Ancak bu düşünce biçimi kısa vadede güvenli hissettirse de, uzun vadede hayat kalitenizi düşürür, ilişkilerinizi zorlaştırır ve sizi sürekli tetikte bir ruh haline sokar.

Endişe, çoğu zaman gelecekte olabilecek belirsiz senaryolar üzerine zihnin sürekli çalışmasıdır. Bu düşünceler, gerçekliğe dayanmadığı hâlde gerçekmiş gibi hissedilir ve bu da kaygıyı besler. Bir noktadan sonra, düşünceyle yaşanan duygu birbirini tetikleyerek bir döngüye dönüşür. Yani "ya kötü bir şey olursa" düşüncesi -> sıkıntı, daralma, panik gibi duygular -> bu duygular da tekrar "demek ki gerçekten kötü bir şey olacak" inancını doğurabilir.

Bu döngüyü kırmanın yollarından biri, zihninize gelen bu düşünceleri sorgulamayı öğrenmektir. Örneğin, "Şu an bu düşüncemin kanıtı ne?", "Bu düşünceyi kanıtlayan başka durumlar oldu mu?", "Daha önce benzer bir kaygı yaşadım ve sonunda ne oldu?" gibi sorularla kendinize dönmeniz yardımcı olabilir. Ayrıca, "şu an ne oluyor" sorusuyla an’a dönmek, bedeninizi fark etmek ve düşünceyle aranıza mesafe koymak da oldukça etkilidir. Düşünceleri bastırmaya çalışmak yerine, onları gözlemlemek ama her akla geleni gerçek gibi kabul etmemek, zihinsel sağlığınız için önemli bir adımdır.

Sürekli tetikte olmak, zihni ve bedeni oldukça yorar. Bu nedenle günlük yaşamda sizi rahatlatan, bedeni ve zihni gevşeten rutinler oluşturmak da faydalı olabilir: düzenli yürüyüş, nefes egzersizleri, meditasyon, dikkat odağını şimdiye çekmeye yönelik küçük farkındalık uygulamaları gibi.

Ancak tüm bu belirtiler daha uzun süredir devam ediyorsa ve yaşam kalitenizi belirgin şekilde etkiliyorsa, bu durum yaygın anksiyete bozukluğu gibi bir durumun yansıması olabilir. Bu tür durumlarda bir uzman desteği almak en sağlıklı adımdır. Terapi süreci, hem bu düşünce kalıplarının neden oluştuğunu anlamanıza, hem de bunlarla başa çıkma becerileri geliştirmenize yardımcı olur.

Son olarak bilin ki bu tarz durumları yaşayan tek kişi siz değilsiniz. Bu duygularla baş etmeye çalışan pek çok kişi var ve destek alarak duygularını yönetmeyi öğreniyor ve bu durumun üstesinden geliyorlar. Eğer bu ya da başka bir konuda aklınıza takılan bir nokta olursa tekrar yazabilirsiniz.💛

Sevgilerimle,

Psikolog İrem Gülsün Zengin