İlişkide endişelerimden nasıl kurtulup kendimi daha çok merkeze koyarım .?

Merhaba sevgili danışan,

Yazdıkların aslında ilişkide zorlanan ama aynı zamanda farkındalığı yüksek, “ben böyle olmak istemiyorum” diyebilen bir tarafın olduğunu gösteriyor. Bu çok kıymetli bir yer. Çünkü çoğu kişi kıskançlık, endişe ve kontrol ihtiyacını fark etmeden yaşar; sen ise bunların seni yorduğunu, daha sakin ve kendini merkeze alabildiğin bir ilişki istediğini açıkça görebiliyorsun.

Öncelikle şunu netleştirelim: Senin yaşadığın şey sevgisizlik ya da aşırı problemli bir durum değil. Geçmişte yaşadığın kötü deneyimler, güven teması senin için çok hassas bir alan hâline gelmiş. Zihin, geçmişte can yakan bir şey yaşadığında “bir daha yaşanmasın” diye sürekli tetikte kalır. Bu yüzden sevdiğin kişiyi merak etmen, kaybetme ihtimalini düşünmen ve kontrol etme isteği hissetmen anlaşılır bir savunma refleksi. Burada sorun, bu refleksin ilişkide senin huzurunu gölgelemesi.

İlişkide endişe yükseldiğinde genelde merkez, fark etmeden partnerin etrafında döner. “Şu an ne yapıyor?”, “Beni hâlâ seviyor mu?”, “Bir şey mi değişti?” gibi sorular zihni ele geçirir. Bu noktada sen yavaş yavaş kendi merkezinden uzaklaşırsın. Güvenli bağlanma ise tam olarak burada başlar: Partnerine değil, önce kendine yaslanabildiğinde. Yani “O yanımda olmasa da ben ayaktayım, ben değerliyim, ben bütünüm” duygusu güçlendiğinde kıskançlık ve endişe doğal olarak azalır.

Kendini merkeze koymak, partnerini umursamamak demek değildir. Aksine, kendi duygularının sorumluluğunu alabilmek demektir. Endişe geldiğinde şunu fark etmeye çalış: “Şu an hissettiğim duygu geçmişten mi geliyor, yoksa bugünde gerçekten bir tehdit var mı?” Çoğu zaman beden bugünle değil, geçmişte yaşananlarla tepki verir. Bu ayrımı yapabildiğinde, duygu seni yönetmekten çıkar; sen duyguyu yönetmeye başlarsın.

Gün içinde onu sürekli merak ettiğini söylüyorsun. Burada küçük ama etkili bir farkındalık çalışması yapabilirsin. Kendine şu soruyu sor: “Şu an onu düşündüğümde aslında neye ihtiyacım var?” Çoğu zaman bu ihtiyaç; görülmek, sevilmek, güvende hissetmek ya da yalnız kalmamak olur. Bu ihtiyacı sadece ondan beklediğinde, ilişkinin yükü ağırlaşır. Aynı ihtiyacı kendinle, arkadaşlarınla, hayatın diğer alanlarıyla da beslemeye başladığında ilişki nefes alır.

Güvenli bağlanma, “asla kıskanmamak” değildir. Güvenli bağlanan insanlar da kıskanır, korkar, kaygılanır. Fark şu ki; bu duygular geldiğinde panik olup kontrol etmeye çalışmazlar. “Şu an kaygım yükseldi ama bu duygu geçici, ben kendimi regüle edebilirim” diyebilirler. Sen de endişe geldiğinde hemen mesaj atma, sorgulama ya da zihninde senaryo kurma dürtüsünü fark edip küçük bir duraklama koyabilirsin. Bu duraklama, duygunun şiddetini ciddi şekilde düşürür.

İlişkide rahatlayabilmek için kendi hayat alanlarının canlı olması çok önemlidir. Günün tamamı onunla ilgili düşüncelerle dolduğunda, zihnin doğal olarak alarmda kalır. Kendine ait rutinler, hedefler, keyif alanları arttıkça, ilişki “hayatın tamamı” olmaktan çıkar, “hayatın güzel bir parçası” hâline gelir. Bu da hem senin için hem ilişkin için daha sağlıklı bir zemin yaratır.

Partnerinle gelecek planları yapman, aile hayali kurman çok anlaşılır. Ancak zihnin çok fazla geleceğe gittiğinde, bugünkü küçük belirsizlikler büyür. Güvenli bağlanma biraz da “bugünde kalabilme” becerisidir. Şu an ilişkinizde neler iyi gidiyor, neler seni besliyor, neler gerçekten sorun? Bunları ayırt edebilmek, zihnin felaket senaryolarını yumuşatır.

Şunu da eklemek isterim: Sen kendini merkeze koydukça, kıskançlık azaldıkça ve daha sakin bir yerde durdukça, partnerinle olan bağ da genellikle daha güvenli bir hâl alır. Çünkü ilişki, kontrolle değil temasla güçlenir. Senin rahatlaman, onun da rahatlamasına alan açar.

Eğer geçmişte yaşadığın deneyimler hâlâ çok sık tetikleniyor, kaygı bedensel olarak yoğun yaşanıyor ya da zihnini susturmakta çok zorlanıyorsan, bir psikologla bu güven temasını çalışmak çok destekleyici olabilir. Bazen ilişki içinde çözmeye çalıştığımız şeyler, aslında geçmişte yaşadıklarımızla bağlantılıdır ve bireysel olarak ele alındığında çok daha hızlı hafifler. Gerekli görülürse bir psikiyatri değerlendirmesi de kaygının yoğunluğunu azaltmak adına düşünülebilir.

Umarım cevabım faydalı olmuştur. Değerlendirilmesini istediğin farklı bir soru olursa bizlere yeni bir soru oluşturarak iletebilirsin. Aklına takılanları yorumlarda yazabilirsin. Kendine iyi bakman dileğiyle.

Sevgiler,

Psikolog Betül Canbel