Kafamdaki düşünceleri yalnız olduğumda nasıl susturabilirim

Merhaba.

Yazdıklarınızdan, özellikle yalnız kaldığınız anlarda zihninizin susmadığını, geçmişte yaptığınız hataların tekrar tekrar aklınıza geldiğini ve bunun size yoğun bir suçluluk, sıkışmışlık ve üzüntü hissettirdiğini anlayabiliyorum. Kalabalık içindeyken bu duyguların nötrlenmesi, ancak yalnız kaldığınızda yeniden yoğunlaştığını söylemeniz de aslında bu sürecin nasıl işlediğine dair önemli bir ipucu veriyor. Bu durumun iki aydır devam etmesi ve “hiç geçmeyecekmiş gibi” hissettirmesi de sizi oldukça yormuş olabilir.

Öncelikle şunu söylemek isterim: Yaşadığınız şey birçok kişinin zaman zaman deneyimlediği, ancak yoğunlaştığında oldukça zorlayıcı hale gelen bir döngüye benziyor. Zihin, özellikle yalnız kalındığında ve dikkat dağıtıcılar azaldığında, çözülmemiş ya da anlamlandırılmamış konulara daha çok yönelir. Bu da geçmişteki hataların, “keşke”lerin ve sorumlulukların tekrar tekrar zihne gelmesine neden olabilir. Hep farklı ihtimalleri düşünüp “keşke” ve “ya şöyle yapsaydım” ile başlayan düşüncelere dalabiliriz.

Burada önemli bir nokta var: Zihnin bu düşünceleri getirmesi, onları çözmeye çalıştığı anlamına gelir; ancak bu tekrarlar çoğu zaman çözüm üretmekten çok duyguyu derinleştirir. Küçük bir hatırlatma yapmak isterim: Geçmişte “hata” olarak tanımladığınız şeyleri o zamanki benliğiniz yaptı. Şu an bunları hata olarak gören ve kendini sorgulayan benliğiniz o zamankiyle aynı değil. Yani siz “anlamak” ya da “telafi etmek” için düşünürken, zihin bu döngüyü tekrar ederek sizi sanki şu an aynı şeyleri yaşıyormuşsunuz gibi sıkıştırabilir.

“Bu düşünceleri nasıl susturabilirim?” sorunuz da çok anlaşılır. Ancak çoğu zaman düşünceleri bastırmaya çalışmak onları daha da güçlendirebilir. Bunun yerine daha işlevsel olan yaklaşım, düşüncelerle kurulan ilişkiyi değiştirmektir. Düşüncenin tamamen susması değil, tekrar etme biçiminin değişmesi için bir zemine ihtiyaç vardır. Yani düşünce geldiğinde onunla tamamen iç içe geçmek yerine, “şu an zihnim bana geçmişle ilgili bir şey hatırlatıyor” diyerek bir adım geri durabilmek, düşüncenin etkisini azaltmaya yardımcı olabilir.

Günlük hayattan bir örnekle açıklarsak; bir şarkı bazen aklımıza takılır ve ne kadar “bunu düşünmeyeceğim” dersek o kadar devam eder. Ama dikkatimizi başka bir yere yönlendirdiğimizde ya da şarkının orada olmasına izin verdiğimizde zamanla etkisi azalır. Düşünceler de benzer şekilde çalışabilir.

Sizin yaşadığınız durumda bir diğer önemli parça da “vicdan azabı” ve kendinize karşı kullandığınız dil gibi görünüyor. Kendinizden bahsederken, sanki hata yapmamanız gereken bir bireymişsiniz gibi konuşuyorsunuz. Ancak bu, kimsenin taşıyabileceği bir sorumluluk değildir. Geçmişte yapılan hataları düşünmek ve sorumluluk almak kıymetlidir; fakat bu düşünceler sürekli kendinizi yargıladığınız bir hale geldiyse, artık onarıcı olmaktan çıkıp yıpratıcı hale gelmiş olabilir.

Kayak sporunda ilk öğretilen şeyin ne olduğunu biliyor musunuz? Düşmek. Çünkü düştüğünde nasıl kalkacağını bilmek, bu sporun en önemli parçalarından biridir. Bunu kendi hayatınız için de düşünebilirsiniz. Şu anki benliğinize, düşünce yapınıza ve kendinizle kurduğunuz ilişkiye baktığınızda, belki de sizi buraya getiren yapı taşlarından biri de o “hata” olarak gördüğünüz deneyimlerdir. Bu mümkün olabilir mi?

Belki şu sorular üzerine düşünmek iyi bir başlangıç olabilir:

Bu hataları düşündüğünüzde kendinize nasıl bir dil kullanıyorsunuz? Daha çok yargılayan ve suçlayan bir dil mi, yoksa anlamaya çalışan bir dil mi?

Ve bu düşünceler size bir çözüm sunuyor mu, yoksa sadece aynı duyguyu tekrar mı üretiyor?

Kalabalıkta kendinizi daha iyi hissetmeniz de önemli bir ipucu. Bu, zihninizin uygun koşullar oluştuğunda rahatlayabildiğini gösterir. Yani bu durum kalıcı olmak zorunda değil; daha çok belirli koşullarda aktifleşen bir süreç gibi görünüyor.

Küçük bir başlangıç olarak, yalnız kaldığınız anlarda tamamen düşüncelerle baş başa kalmak yerine dikkatinizi hafifçe dışarıya yönlendirecek aktiviteler eklemek (örneğin düşük tempolu bir şey izlemek, yazı yazmak ya da ortamda hafif bir ses olması) bu döngünün yoğunluğunu azaltabilir. Bu bir kaçış değil, zihne denge alanı açmaktır.

Eğer bu durum uzun süredir devam ediyor, ağlama, çökkünlük ve yoğun suçluluk hissi eşlik ediyorsa, bireysel destek almak bu döngüyü daha derinlemesine anlamak ve kırmak açısından oldukça faydalı olabilir. Çünkü burada sadece düşünceler değil, altta yatan duygularla çalışmak da önemlidir.

İsterseniz şuradan devam edebiliriz: Bu düşünceler en çok günün hangi saatlerinde yoğunlaşıyor ve başladığında genellikle sizi tetikleyen belirli bir an ya da durum oluyor mu?

Başka sormak istediğiniz bir şey olursa buradayım.