Kardeşim bana karşı hep nefret dolu ve bu beni çok üzüyor ne yapmalıyım

Merhaba sevgili danışan,

Sen bir kardeş gibi değil, uzun zamandır zorunlu bir yetişkin gibi yaşamışsın. Bu rol insanı sessizce tüketir. Yaşadığın şey basit bir “kardeş kavgası” değil; sorumluluğun tek tarafa yüklendiği, sınırların hiç korunmadığı ve sonunda sevginin yerini öfkenin aldığı bir aile dinamiği.

Ailede işlevsel bir baba figürü yok, annen ise duygusal ve pratik anlamda yeterince sahiplenici değil. Bu boşlukta biri o alanı doldurmak zorunda kalmış ve o kişi sen olmuşsun. “Yapman lazım”, “yapmazsan alınmayacak”, “böyle olması gerekiyor” diyen taraf olmak senin seçimin değil, mecburiyetin olmuş. Ama çocuk ya da ergen birinin üstlendiği bu rol, karşı tarafta genellikle şefkat değil, öfke yaratır. Çünkü kardeşin seni bir abla/abla figürü olarak değil, “beni zorlayan, beni denetleyen, bana karışan” biri olarak algılamaya başlamış.

Burada çok önemli bir ayrım var ve bunu özellikle söylemek isterim: Sen yanlış bir şey yaptığın için “kötü” olmadın. Sen üstlenmek zorunda kaldığın bir rol yüzünden kötü ilan edildin.

Kardeşinin “beni zorunda bırakıyorsun” demesi, aslında onun içindeki çaresizlikle ilgili. Kontrol edilemeyen, sınır koymayan bir aile ortamında büyüyen çocuklar, kendilerine yöneltilen en küçük beklentiyi bile tehdit gibi algılayabilir. Çünkü sınır, onlar için düzen değil; baskıdır. Bu, onun sorumluluk almaya hazır olmadığı bir yerde senin sorumluluğu taşımandan kaynaklanıyor.

Ama burada seni en çok yoran şey şu: Artık sadece duygusal değil, fiziksel olarak da tükenmişsin. Kedilerin bakımı, ev işleri, onun odası, kedi kumu, kova, süpürme… Bunların hepsini ağlayarak yaptığını söylüyorsun. Bu çok çarpıcı. Çünkü insan genelde ağlayarak yaptığı şeylerde kendini “değersiz” hissetmeye başlar. Sen de “ezik hissettim” demişsin. Bu his senin yetersizliğinden değil; yükün adaletsizliğinden geliyor.

Bir de çok önemli ve ciddiye alınması gereken bir nokta var: Kardeşinin sinir krizleri geçirip sana saldırması. Bu, artık sadece duygusal bir problem değil, güvenlikle ilgili bir durum. Senin sınav sürecindeyken, bu kadar kırılganken, bir de fiziksel tehdit altında hissetmen kabul edilebilir değil.

Sen onun ebeveyni değilsin. Bu cümleyi zihnine yerleştirmen çok önemli. Kedilerle ilgili yardım istemen makul, hatta gerekli. Ama bu yardım gerçekleşmediğinde her şeyi yine sen yapıyorsan, kardeşin için sonuç ortadan kalkıyor. Yani onun davranışının bedelini sen ödüyorsun. Bu, öfkeyi daha da artırıyor.

Yardım istemekle yük almak arasındaki çizgiyi çekmen gerekiyor. “Yardım istiyorum çünkü yoruldum” demek başka, “yapmazsan ben yaparım” demek başka. İkincisi seni tüketiyor. Eğer kedi onun odasında kalacaksa ve o odayı toplamak onun sorumluluğundaysa, bu yapılmadığında senin ağlayarak temizlemen durumu çözmüyor; sadece seni daha yalnız bırakıyor.

Sınır koymak bağırmak değildir. Sınır koymak, tartışmak ya da ikna etmeye çalışmak değil; kısa, net ve tekrar etmeyen cümlelerdir.

Örneğin:

“Bu odanın temizliği senin sorumluluğun. Yapılmazsa kediyi oraya koyamam.”

Bunu söyledikten sonra tartışmaya girmemek. Tepki gelirse ortamdan çekilmek. Çünkü sen her tartışmada biraz daha eriyorsun.

Şu an önceliğin sensin. Mezuna kalmışsın, üniversite sınavına hazırlanıyorsun. Bu başlı başına ciddi bir stres kaynağı. Senin enerjin sınırlı ve şu an bu enerjiyi hayatta kalmak için harcıyorsun. Bu yüzden kendini “neden yetemiyorum?” diye suçlaman çok haksız.

Bu yükü tek başına taşımak zorunda değilsin. Annenin umursamazlığı seni yalnız bırakmış olabilir ama bu durumun görünür kılınması gerekiyor. Eğer mümkünse, sakin bir anda annenle konuşup şunu net söylemen çok önemli: “Ben hem evin hem hayvanların hem kardeşimin sorumluluğunu taşıyorum ve tükeniyorum. Bu şekilde devam edemem.” Bu bir şikâyet değil, bir durum tespiti.

Eğer kardeşinin öfkesi, saldırganlığı ve nefret dili devam ederse; sen kendini sürekli korkmuş, çaresiz ve değersiz hissediyorsan, bu süreci tek başına taşımaman çok önemli. Bir psikologla düzenli görüşmek, hatta aile dinamikleri için destek almak seni ciddi şekilde rahatlatabilir. Gerekirse bir psikiyatrik değerlendirme de kardeşin için gündeme gelebilir. Bu, onu “kötü” yapmak için değil; herkesin yükünü yerine koymak içindir.

Sen çok fedakâr, sorumluluk sahibi ve vicdanlı birisin. Kediyi üşümesin diye ağlayarak odaya koyan biri, kötü biri değildir. Ama iyi biri olmak, kendini tüketmek zorunda kalmak demek değildir. Senin yorulman çok anlaşılır. Bu yorgunluk, yardım istemen gereken bir noktaya gelmiş. Bunu fark etmiş olman bile çok kıymetli.

Umarım cevabım faydalı olmuştur. Değerlendirilmesini istediğin farklı bir soru olursa bizlere yeni bir soru oluşturarak iletebilirsin. Aklına takılanları yorumlarda yazabilirsin. Kendine iyi bakman dileğiyle.

Sevgiler,

Psikolog Betül Canbel