kardeşimi kaybettim

Merhaba sevgili danışan,

Öncelikle yaşadığınız kayıp için gerçekten çok üzgün olduğumu söylemek isterim.

Yazdıklarınızı okurken, yalnızca kardeşinizi kaybetmenin acısını değil; aynı zamanda onu çok seven, onu koruyamadığını düşünen ve bugün yaşadığı her duygunun yükünü kendi omuzlarında taşımaya çalışan bir ablanın derin çaresizliğini de hissettim. Kardeşinizin beklenmedik bir şekilde hayatınızdan ayrılması yalnızca onun yokluğuyla değil, içinizde cevapsız kalan pek çok soruyla da baş başa kalmanıza neden olmuş gibi görünüyor.

Henüz yaklaşık yetmiş gün geçmiş. Dışarıdan bakıldığında zaman ilerliyor gibi görünse de, böylesine sarsıcı bir kaybın ardından kişinin iç dünyasında zaman çoğu zaman aynı şekilde akmaz. Bir yanınızın kardeşinizin artık fiziksel olarak yanınızda olmadığını bildiğini, diğer yanınızın ise buna hâlâ inanmakta zorlandığını görebiliyorum.. Onu aramak istemeniz, telefonun diğer ucundan sesini duyacakmış gibi hissetmeniz, bazen "Sanki uzaktaymış da birazdan gelecek." diye düşünmeniz ya da bir an için her şey normalmiş gibi davranıp ardından onun artık burada olmadığını yeniden fark etmeniz, aslında bu büyük kaybın zihniniz ve kalbiniz tarafından yavaş yavaş işlenmeye çalıştığını düşündürüyor.

Ani ve beklenmedik kayıpların ardından insanlar bazen "Bunun benim başıma gelmiş olmasına inanamıyorum.", "Sanki bir rüyanın içindeyim." ya da "Hâlâ idrak edemiyorum." gibi duygular yaşayabilir. Çünkü zihin, böylesine ağır bir gerçekle bir anda karşı karşıya kaldığında onu hemen anlamlandırmakta zorlanabilir. Bir yanımız gerçeği bilir, diğer yanımız ise sevdiğimiz kişinin birazdan kapıdan içeri gireceğine, telefonu açacağına ya da yeniden bizimle olacağına dair umudu istemsizce taşımaya devam edebilir. Bu, onu unutamadığınız ya da kabullenemediğiniz anlamına gelmez. Çoğu zaman zihnin, insanı böylesine yoğun bir acının karşısında yavaş yavaş korumaya çalışmasının bir parçası olabilir.

Yas çoğu zaman doğrusal ilerleyen bir süreç değildir. İnsan bazen gün içinde kısa bir anlığına nefes alabildiğini hisseder, ardından küçücük bir hatırlatıcıyla sanki kaybı ilk kez yaşıyormuş gibi yeniden yıkılabilir. Bir şarkı, bir film, birlikte gidilen bir yer ya da günlük hayatın sıradan bir anı bile özlemi yeniden görünür kılabilir. Bu dalgalanmalar, yasın yanlış ilerlediğini ya da geriye gittiğinizi göstermez. Tam tersine, sevdiğiniz kişinin yokluğunu hayatınıza yerleştirmeye çalışırken yaşanan doğal iniş çıkışlardan biri olabilir.

Yazdıklarınızda dikkat çekici noktalardan biri ise kendinize yönelttiğiniz ağır yargılar oldu. Sanki kardeşinizi kaybetmenin acısını yaşamanın yanında, bir yandan da kendinizi yargılıyor, geçmişte yaşanan her anı yeniden gözden geçiriyor ve "Daha iyi bir abla olabilirdim.", "Belki bana açılabilirdi.", "Yanında olduğumu daha fazla hissettirebilirdim.", "Son kez seni seviyorum demeliydim." düşünceleriyle tekrar tekrar geçmişe dönüyorsunuz. Bu cümleleri okurken yalnızca suçluluğu değil; kardeşinize duyduğunuz çok büyük sevgiyi, onu koruyamamış olmanın çaresizliğini ve bugün bile onun için bir şey yapabilmeyi ne kadar çok istediğinizi de hissedebildim.

Aslında yasın en zor yanlarından biri de tam olarak burada başlar. Zihin, yaşananları yeniden yeniden gözden geçirir. Söylenenleri, söylenmeyenleri, yapılanları ve yapılamayanları tekrar düşünür. Çünkü insan sevdiği birini kaybettiğinde yaşadığı çaresizlikle baş etmekte zorlanabilir. Böyle zamanlarda zihin bazen kontrol edebildiği bir neden aramaya yönelir ve bütün yükü kendi omuzlarına almaya başlayabilir. "Keşke ben farklı davransaydım." düşüncesi, kimi zaman "Bunu değiştirebilecek hiçbir gücüm yoktu." gerçeğinden daha katlanılabilir gelebilir. Ancak bu düşüncenin sık sık aklınıza gelmesi, onun mutlaka gerçeği yansıttığı anlamına gelmez.

Burada belki de üzerinde durulması gereken önemli noktalardan biri şu olabilir: Bugün geriye baktığınız yer ile o gün kardeşinizin yanındayken bulunduğunuz yer aynı değil. Bugün yaşadığınız kaybın acısını, özlemini ve pişmanlığını biliyorsunuz. Ancak o gün geleceği görebilen biri değildiniz. O gün, sahip olduğunuz bilgiyle, hissettiklerinizle ve o günün koşulları içerisinde elinizden geleni yapıyordunuz. Yas bazen bugünün bilgisiyle geçmişteki kendimizi yargılamamıza neden olabilir ve bu da suçluluk duygusunu daha da derinleştirebilir.

Bir başka cümleniz de çok dikkat çekici: "Mutlu olduğumda pişmanlık duyuyorum." Sanki kardeşiniz olmadan geçen her güzel an, ona haksızlık ediyormuşsunuz gibi hissettiriyor. Film izlediğinizde, bir şarkı dinlediğinizde ya da gülümsediğiniz kısa bir anda bile aklınıza onun gelmesi ve ardından kendinizi suçlamanız, sevdiğiniz kişiyi kaybetmiş birçok insanın yaşayabildiği duygulardan biridir. Bazen kişi yaşamaya devam etmenin, kaybettiği kişiyi geride bırakmak anlamına geldiğini hissedebilir. Oysa yaşamaya devam etmek unutmak değildir. Gülümsemek, özleminizin bittiğini göstermez. Hayatın akışına zaman zaman eşlik edebilmeniz de kardeşinizin hayatınızdaki yerini küçültmez. Sevgi, yalnızca acıyla var olan bir duygu değildir; bazen bir anıda, bazen içinizden geçen bir cümlede, bazen de onun sizde bıraktığı değerlerle yaşamaya devam eder.

Yazdıklarınızı okurken içinizde hâlâ söylenmeyi bekleyen birçok cümle olduğunu hissettim. Belki de canınızı en çok acıtan şeylerden biri, kardeşinize duyduğunuz sevgiyi ona bir kez daha gösteremeyeceğinizi düşünmek. Bu nedenle size çok nazikçe bir soru bırakmak isterim. Eğer kardeşiniz şu an tam karşınızda olsaydı ve sizi hiçbir yere yetişmek zorunda olmadan, yalnızca dinlemek için otursaydı, ona ne söylemek isterdiniz? Belki "Seni çok özledim." derdiniz, belki "Seni çok seviyorum." ya da "Keşke yanında olduğumu daha çok hissettirebilseydim." Belki de hiçbir şey söylemeden yalnızca ona sarılmak isterdiniz. Bu sorunun doğru ya da yanlış bir cevabı yok. Bazen içimizde yarım kaldığını düşündüğümüz duygulara temas edebilmek bile yasın içinde önemli bir adım olabilir.

Yazdıklarınız boyunca eksik kaldığınız yönleri düşünseniz de, kardeşini çok seven, onu kaybetmenin derin acısını yaşayan, bu kaybın ardından bütün yükü kendi omuzlarına almaya çalışan ve yaşadığı çaresizlik nedeniyle kendisini acımasızca yargılayan bir ablanın hikâyesini görmek hiç zor değil. Bu iki şey aynı değildir. Kendinizi suçluyor olmanız, gerçekten suçlu olduğunuz anlamına gelmez. Çoğu zaman bu suçluluk, yaşadığınız kaybın büyüklüğü karşısında zihninizin bir anlam bulmaya çalışma çabasının da bir parçası olabilir.

Son olarak şunu söylemek isterim ki, Kardeşinizi özlemeye devam edeceksiniz; onun hayatınızdaki yerinin değişmesini beklemek gerçekçi olmaz. Ancak yasın amacı sevdiklerimizi unutmak değildir. Zamanla onların yokluğunu inkâr etmeden, onlara duyduğumuz sevgiyi de kaybetmeden yaşamayı öğrenebilmek mümkündür. Bugün bunu hayal etmek çok zor gelebilir. Belki şu an bu cümle size uzak hissettirebilir. Ama yaşadığınız acının bugünkü hâliyle sonsuza kadar aynı yoğunlukta kalacağını söylemek de doğru olmaz. Yas kaybolmaz; zamanla biçim değiştirebilir. Ve o değişim, sevginizin azalması değil; onunla birlikte yaşamayı yavaş yavaş öğrenebilmeniz anlamına gelir.

Bu kadar ağır bir acıyı tek başınıza taşımak zorunda değilsiniz. Eğer bu yoğun özlem, suçluluk, boşluk hissi ve çaresizlik duyguları günlük yaşamınızı sürdürmenizi zorlaştırmaya devam ediyorsa, bir psikologtan destek almak bu süreci güvenli bir alanda yaşayabilmeniz ve bütün bu duygulara birlikte alan açabilmeniz açısından oldukça kıymetli olabilir.

Tekrardan danışmak istediğiniz bir konu olurssa her zaman bana ulaşabilirsiniz.

Sevgiyle Kalın

Psikolog Ecem Bakıner