Kızlar soruyor adlı siteye bağımlılığım var

Merhaba Sevgili Danışan,

Bazen insan, hayatının başka alanlarında fark etmediği bir boşluğu, bir duygusal açlığı ya da içsel bir gerilimi farkında olmadan çevrimiçi bir alışkanlıkla doldurmaya çalışır. Senin Kızlar Soruyor’a girme biçimin de tam olarak böyle okunabilir. Burada mesele sadece bir siteyi fazla kullanmak değil; o siteye girdiğinde “gerçekte olmadığın biri” gibi davranmanın sende nasıl bir duygusal karşılık bulduğu. Kendi kimliğinden uzaklaşman, “gerçek halinle” değil de bambaşka bir persona ile hareket etmen, içsel bir çatışmanın, belki de uzun süredir adını koyamadığın bir duygusal ihtiyacın göstergesi olabilir. İnsan, çoğu zaman gerçek hayatta ifade edemediklerini dijital bir ortamda özgürce bırakabildiği için bu tür platformlar bir tür kaçış alanına dönüşür. Senin yaşadığın da bir kaçıştan çok daha fazlası aslında: kendine yabancılaşma hissiyle birlikte gelen bir kontrol kaybı. Sabah akşam oraya girme isteğin, tekrar tekrar aynı soruları sorman, kendini bu döngünün içinde bulman bir bağımlılık davranışının çok tipik özellikleri. Bu seni kötü yapmaz; bu durum sadece şu an bir baş etme mekanizmasının kontrolden çıktığını gösteriyor. Bu yüzden önce kendine biraz şefkat duymalısın. Yaşadığın şey çözülemez bir şey değil, ama kendi başına çözmeye çalıştığında da zorlayıcı olabilir.

Bu tür davranışlar genellikle altta yatan başka ihtiyaçların işaretidir. Dijital bağımlılıklar çoğu zaman yalnızlık, değersizlik, görünür olma arzusu, sosyal onay ihtiyacı veya duygusal boşluk gibi alanlarla bağlantılıdır. O siteye girince başka biri gibi davranman, “kendin olmanın yeterli olmadığını düşünme” inancıyla bile ilişkili olabilir. Gerçek hayatta ifade edemediğin duygular, söyleyemediğin cümleler, geri planda tuttuğun kimlik parçaları sanal ortamda daha rahat gün yüzüne çıkar. Bu yüzden o ortam sana bir özgürlük yanılsaması verir. Fakat bu özgürlük, seni sen yapan şeylerden uzaklaştırdığı için sonunda bir yabancılaşma, suçluluk, kontrolsüzlük hissi yaratır. O yüzden siteyi kapatman tek başına çözüm olmaz; asıl mesele bu davranışın altında yatan duygusal ihtiyacı anlamak ve dönüştürmektir. Kendine zarar verdiğini hissettiğin bir eylemi durdurabilmek için önce o eylemin sana ne sağladığını anlaman gerekir. Terapi, bu bağımlılığın hem duygusal hem bilişsel hem de davranışsal köklerini görmeni sağlar.

Davranışsal bağımlılıklarda beynin ödül mekanizması çok kritik bir rol oynar. Her girdiğinde, her soru yazdığında, her “etkileşim” aldığında beynin küçük bir dopamin artışı yaşar. Bu da seni kısa süreli bir rahatlama hissine götürür. Ama bu rahatlama sürdürülebilir olmadığı için tekrar tekrar aynı davranışı yapman gerekir. Bir süre sonra da kontrol sende değil, o döngünün kendisinde olur. Sabah akşam siteye girme isteğin, “bir şey kaçırma” düşüncen, durmak istediğinde bile duramaman tamamen bu biyolojik döngünün sonucudur. İşte bu yüzden bazen bu süreci yalnızca psikolojik değil, aynı zamanda biyolojik bir zeminde de ele almak gerekir. Eğer bu davranış gün içinde işlevselliğini bozuyorsa, huzursuzluk ve takıntılı düşünce yaratıyorsa, kendini durduramadığın anlar çok arttıysa bir psikiyatrist desteği almak da gerekebilir.

Bununla birlikte, davranışını değiştirmek için kullanabileceğin bazı adımlar da var. Örneğin, tümden bırakmak yerine “geçiş alanı” oluşturmak iyileşmeyi kolaylaştırır. Günde kaç kere girdiğini takip etmek, süre sınırlaması koymak, uygulamayı silmek yerine bildirimleri kapatmak, tetiklenme anlarında kendini durduran alternatif davranışlar geliştirmek gibi adımlar davranışsal kontrolü güçlendirir. Ama bunlar ancak terapiyle birlikte kalıcı olur, çünkü davranışın neden ortaya çıktığını anlamadan yalnızca yüzeyde değişiklik yapmak kısa sürer. Senin asıl ihtiyacın, bu bağımlı davranışın altındaki duygusal gerçeği anlamak. Ne zaman o siteye girme isteği duyuyorsun? Hangi duygunun ardından? Hangi düşünce tetikliyor? Kendini nasıl hissediyorsun? Bunları çözmeye başladığında, bağımlılık davranışının gücü zaten zayıflamaya başlar.

Bu süreçte yalnız değilsin ve destek almak en sağlıklı adım olur. Bir psikologla düzenli görüşmeler, hem bu davranışın neden sende bu kadar güçlü bir yer tuttuğunu hem de kendini neden “gerçek halinden uzak” hissettiğini anlamanı sağlayacak. Çünkü senin bu durumu anlatırken yaşadığın bunalmışlık, aslında kendi iç sesinin sana yardım istediğini gösteriyor. Bu yardım, bir profesyonelden geldiğinde çok daha güvenli ve çok daha dönüştürücü olur. Sen şu an farkında olmadan kendi kapasitenin çok üstünde bir içsel yükü tek başına taşımaya çalışıyorsun. Oysaki bu yük paylaşılabilir bir yük.

Umarım cevabım faydalı olmuştur. Değerlendirilmesini istediğin farklı bir soru olursa bizlere yeni bir soru oluşturarak iletebilirsin. Aklına takılanları yorumlarda yazabilirsin. Kendine iyi bakman dileğiyle.

Sevgiler,

Psikolog Betül Canbel