Retroaktif kıskançlık mı yapıyorum? Buna nasıl engel olabilirim?

Merhaba sevgili danışan,

Yazdıkların derin, sarsıcı ve gerçekten iki ayrı yerden canını acıtan bir durum anlatıyor: Biri inançların, diğeri duygusal bağın. O yüzden yaşadığın şeyi “abartı”, “takıntı” ya da sadece “kıskançlık” diye küçültmek doğru olmaz. Burada gerçek bir yas, şok ve anlam kaybı var.

Yaşadığın şey retroaktif kıskançlık belirtileri gösteriyor olabilir. Ama bu, senin zayıf, kıskanç ya da sorunlu biri olduğun anlamına gelmiyor. Bu durum özellikle şu koşullarda çok sık görülür:

Kişinin ilk olma, özel olma, kutsallık algısı çok güçlü olduğunda

İnanç temelli değerlerle büyüdüğünde

“Evlilik = ilk ve tek” anlamı çok derin yerleştiğinde

Karşı tarafı zihninde çok idealize ettiğinde

Seni asıl yıkan şey “geçmişte bir ilişki yaşamış olması” değil. Seni yıkan şey şu üç düşüncenin aynı anda çökmesi:

“Benim için kutsal olan bir şeyi o yaşamış”

“Benim ilklerim vardı, onun yok”

“Bu ilişki artık eşit değil”

Yani bu sadece kıskançlık değil; eşitlik duygusunun bozulması, hayal edilen evlilik anlatısının yıkılması ve ilk olma kimliğinin kaybı. Bu yüzden beynin şokta. Şoktayken zihin görüntü üretir.

Bu görüntüler isteyerek gelmiyor. Travmatik düşünce döngüsüdür bu.

“Bana ne kaldı?” düşüncesi neden geliyor?

Bu çok önemli bir nokta. Şu anda zihnin şunu yapıyor: Sevgiyi, bağlılığı ve değeri “ilk olmak” ile eşleştiriyor. Yani bilinçdışı denklem şu: “Eğer o bunları başkasıyla yaşadıysa, bana eksik bir şey kaldı.” Ama bu bir duygusal yanılsama. Çünkü: Cinsellik = duygusal bağın tamamı değildir. Geçmişte yaşanan bir şey, bugünkü bağın değerini otomatik olarak azaltmaz. İnsanlar aynı deneyimi farklı kişilerle tamamen farklı duygularla yaşar. Ama şu an bunu hissetmeni beklemiyorum. Çünkü şok hâlindesin.

Dini açıdan yaşadığın çatışma çok hassas bir yer ve bunu yok sayamayız. İnançlı biri için bu durum sadece “geçmiş” değildir; ahlaki ve vicdani bir çatışmadır. Bu rahatsızlığı hissetmen, senin imanının ya da değerlerinin güçlü olduğunu gösterir. Yanlış değil. Ama burada kendine sorman gereken çok önemli bir soru var (cevabı hemen vermek zorunda değilsin): “Ben evliliği bir ‘ilk olma’ şartıyla mı kutsal görüyorum, yoksa tövbe, değişim ve bugünkü niyetle mi?” Bu soru seni çok zorlayabilir ama iyileştirici olan budur.

Kaygı, çarpıntı, ağlama neden arttı? Çünkü zihnin şu an tehdit algısı veriyor:

“Yetersiz olacağım”

“Heyecan veremeyeceğim”

“Kıyaslanacağım”

“Eksik kalacağım”

Bu düşünceler gerçek değil, kaygının ürettiği senaryolardır. Şu anda kendini değil, zihnindeki görüntülerle savaşıyorsun.

Şu anda yapmaman gereken şeyler. Bunlar çok önemli:

Sürekli geçmiş detay sormak

Zihindeki görüntülerle kavga etmek

“Neden böyle hissediyorum” diye kendini suçlamak

Hemen karar vermeye çalışmak (ayrılmak / devam etmek)

Şu an karar zamanı değil. Anlama ve sakinleşme zamanı.

Peki ne yapabilirsin?

Düşünceyle gerçeği ayırabilirsin. Zihnine gelen her görüntü bir gerçek değil, bir düşüncedir.

Geldiğinde şunu söyle: “Bu bir düşünce, şu anki ilişkimi tanımlamaz.”

Kendine zaman verebilirsin. Bu tür şoklar 1–2 haftada geçmez. Şu an hissettiğin duygular “kalıcı kararlar” için uygun değil.

Kendi değerlerini netleştirebilirsin. Şu sorular üzerinde yazabilirsin:

Benim için evlilikte vazgeçilmez olan ne?

Affetmek mi, eşitlik mi, güven mi?

Bunu zamanla taşıyabilir miyim, yoksa içimde hep yara mı kalır?

Eğer bu durumu zamanla bile kabullenemeyeceğini hissediyorsan, bu seni kötü biri yapmaz.

Ama bastırarak evliliğe girersen, bu duygu bitmez, sadece evlilikte başka şekillerde çıkar. O yüzden mesele “onu seviyor musun?” değil sadece. Mesele: Bu bilgiyle huzurlu bir evlilik yaşayabilir misin? Buna şimdi cevap vermek zorunda değilsin. Psikologla ve psikiyatristle görüşebilirsin.

Umarım cevabım faydalı olmuştur. Değerlendirilmesini istediğin farklı bir soru olursa bizlere yeni bir soru oluşturarak iletebilirsin. Aklına takılanları yorumlarda yazabilirsin. Kendine iyi bakman dileğiyle.

Sevgiler,

Psikolog Betül Canbel