Tükenmişlik, Kaçış Kapısının Olmaması Adına

Merhaba sevgili danışan,

Yazdıklarınızı okurken ne kadar bunaldığınızı, ne kadar uzun zamandır tek başınıza yük taşımaya çalıştığınızı hissetmemek mümkün değil. Sanki uzun zamandır bir döngünün içerisinde sıkışmış, çıkış yolunu arıyor ama bir türlü bulamıyormuşsunuz gibi...

Öncelikle şunu söylemek isterim ki, kendinizi ifade etme biçiminiz oldukça güçlü. Duygularınızı, yaşadığınız çatışmaları ve sizi zorlayan noktaları bu kadar açık bir şekilde dile getirebilmeniz önemli bir farkındalık göstergesi.

Yazdıklarınıza baktığımda, yaşadığınız sıkışmışlığın merkezinde gelecek kaygısı ve kendinize ait bir yaşam kuramama korkusu var gibi görünüyor. Bir tarafta üniversite sınavı, gelecek planları ve eğitim sisteminin yarattığı belirsizlik; diğer tarafta ise ailenizin beklentileri ve kendi değerleriniz arasında kalmış olmanız... Bunların hepsini aynı anda taşımaya çalışmak gerçekten yorucu olabilir.

12.sınıf, birçok genç için yalnızca sınava hazırlanılan bir dönem değildir. Aynı zamanda "Ben nasıl bir hayat istiyorum?", "Nasıl bir insan olmak istiyorum?", "Hangi meslek beni gerçekten mutlu eder?" gibi soruların da yoğun şekilde ortaya çıktığı bir dönemdir. Siz de bunları sorguluyorsunuz. Fakat tüm bu soruların arasında belki de en önemli olanı biraz geri planda kalmış gibi görünüyor: **"Ben gerçekten ne istiyorum?"** Bazen çevremizin beklentileri o kadar ön plana çıkabilir ki, kendi sesimizi duymakta zorlanabiliriz. Belki de şu süreçte kendinize ara ara bu soruyu sormanız, geleceğe dair kararlarınızı başkalarının beklentilerinden ziyade kendi değerleriniz doğrultusunda şekillendirmenize yardımcı olabilir.

Ailenizle ilgili anlattıklarınız da dikkat çekici. Sağlıklı iletişim kuramamak, sürekli kendinizi filtrelemek zorunda hissetmek ve evde adeta bir rolü oynuyormuş gibi yaşamak zamanla insanı çok yorabilir. Özellikle gençlik döneminde kişi en çok anlaşılmaya ve koşulsuz kabul edilmeye ihtiyaç duyabilir. Siz ise tam tersine, kendinizi ifade edebilmek yerine kendinizi saklamak zorunda kalıyormuşsunuz gibi hissediyorsunuz. Bu da zamanla yalnızlık hissini artırabilir.

Ancak burada dikkati çeken önemli bir nokta daha var. Siz, yaşadığınız bu düzeni sorgulayabiliyor, kendinizi gözlemleyebiliyor ve yaşadığınız duyguların nedenlerini anlamaya çalışıyorsunuz. Bu farkındalık, şu an size yük gibi geliyor olabilir; çünkü çevrenizdeki birçok kişiyle aynı pencereden bakmadığınızı hissediyorsunuz. Fakat uzun vadede bu özellik, kendi yaşamınızı daha bilinçli kurabilmeniz adına önemli bir güç olabilir.

Topluma uyum sağlayamadığınızı ve kendinizi sürekli yabancı hissedebildiğinizi söylemişsiniz. Belki de bu his, toplumla ilgili bir eksiklikten çok uzun zamandır kendi ihtiyaçlarınızı geri plana atmak zorunda kalmanızla ilişkili olabilir. İnsan, sürekli kendisi olmaktan uzaklaştığında bulunduğu hiçbir yere tam olarak ait hissedemeyebilir.

"Bağımlılıklara sığınıyorum, sonra pişman oluyorum." cümleniz de oldukça önemliydi. Çoğu zaman bağımlılık dediğimiz davranışlar, insanın canını acıtan duygulardan kısa süreliğine uzaklaşma çabası olabilir. O an için biraz rahatlatır; ancak sonrasında gelen suçluluk ve güçsüzlük hissi döngüyü yeniden başlatır. Burada kendinizi suçlamaktan çok, sizi o davranışlara iten duyguları ve ihtiyaçları anlamaya çalışmanız daha iyileştirici olabilir.

Bir diğer dikkatimi çeken nokta ise "Erkek olarak güçlü olmalıyım." düşüncenizdi. Bu düşünce çoğu zaman bireyin kendi sesi olmaktan ziyade toplumun yıllardır öğrettiği bir beklentidir. Oysa güçlü olmak; hiç üzülmemek, hiç ağlamamak ya da hiç zorlanmamak değildir. Tam tersine, zorlandığını fark edebilmek, gerektiğinde destek isteyebilmek ve duygularına alan açabilmek de psikolojik dayanıklılığın önemli parçalarındandır.

Yazınızda köyde, doğayla iç içe ve daha sade bir yaşam kurma hayalinizden de bahsetmişsiniz. Bu hayaliniz bana, aslında zihninizin biraz nefes almaya, yavaşlamaya ve kendini güvende hissedebileceği bir alana ne kadar ihtiyaç duyduğunu düşündürdü. Belki bugün bu hayali gerçekleştirmeniz mümkün olmayabilir. Ancak bazen istediğimiz hayatın tamamına hemen ulaşamasak bile, onun küçük parçalarını bugünden yaşamımıza katabiliriz. Hafta sonu kısa bir doğa yürüyüşü yapmak, sahilde ya da bir parkta tek başınıza oturup müzik dinlemek, telefonunuzu bir süre kenara bırakıp sadece kendinizle vakit geçirmek ya da ilginizi çeken yeni bir hobiye küçük adımlarla başlamak buna örnek olabilir. Bunlar elbette yaşadığınız zorlukları tek başına ortadan kaldıracak mucizevi çözümler değildir. Ancak hayatınıza küçük de olsa yeni deneyimler katmak, zihninizin sürekli aynı döngüde dönüp duran düşüncelerden bir süreliğine uzaklaşmasına yardımcı olabilir. Bazen değişim, çok büyük adımlarla değil; düzenli atılan küçük adımlarla başlar.

Yazınızın sonunda ise zihninizin "çok daha karanlık ve yıkıcı düşüncelere kaydığını" ifade etmişsiniz. Bu cümleniz üzerinde özellikle durmak isterim. Çünkü bazen uzun süre devam eden yoğun tükenmişlik, umutsuzluk ve yalnızlık hissi, kişinin zihnini gerçekten çok yorabilir ve çıkış yolu yokmuş gibi hissettirebilir. Böyle zamanlarda bu düşüncelerle tek başınıza mücadele etmeye çalışmamanız çok önemlidir.

Yaklaşık bir yıldır devam eden yoğun tükenmişlik hissi, anlamsızlık, ağlama krizleri, uyku düzeninizdeki bozulmalar, geleceğe dair umutsuzluk ve bahsettiğiniz bu karanlık düşünceler, bu süreci tek başınıza taşımakta ne kadar zorlandığınızı gösteriyor. Bu nedenle, bir psikologdan yüz yüze ya da çevrim içi psikolojik destek almayı değerlendirmenizi gönülden öneririm. Terapi; yaşadığınız duyguları yargılanmadan ifade edebileceğiniz, sizi bu döngüye sürükleyen etkenleri birlikte anlayabileceğiniz ve daha sağlıklı baş etme yolları geliştirebileceğiniz güvenli bir alan sunabilir. Bazen uzun süredir omuzlarımızda taşıdığımız yükleri tek başımıza taşımaya çalışmak bizi daha da yorabilir. O yükü biriyle paylaşabilmek ise iyileşme sürecinin en önemli adımlarından biri olabilir. Eğer aklınıza "Maddi olarak terapiye ulaşamam." düşüncesi geliyorsa da umudunuzu kaybetmeyin. Bazı psikologlar öğrenciler veya ihtiyaç sahibi danışanlar için uygun ücretli kontenjanlar açabilmekte, bunun yanı sıra belediyeler, üniversiteler ve çeşitli kurumlar da daha erişilebilir psikolojik destek hizmetleri sunabilmektedir. Size uygun seçenekleri araştırmanız, kendiniz için atacağınız çok kıymetli bir adım olabilir.

Son olarak şunu söylemek isterim: Kendinizi "baştan kaybetmiş" biri gibi tanımlamış olsanız da, ben yazdıklarınızdan bunun tam tersini görüyorum. Çünkü hâlâ anlam arıyorsunuz, hâlâ farklı bir yaşamın hayalini kurabiliyorsunuz ve en önemlisi yaşadığınız zorlukları ifade edebiliyorsunuz. Bunlar, içinizde hâlâ değişime dair bir tarafın var olduğunu gösteriyor. Belki bugün bunu hissedemiyor olabilirsiniz; ancak şu an yaşadığınız sıkışmışlık, hayatınızın tamamını tanımlamak zorunda değil. Doğru destekle ve kendinize biraz daha şefkat gösterebildiğinizde, bugün çıkışı görünmeyen bu sürecin zamanla değişebilmesi mümkündür.

Tekrardan danışmak istediğiniz bir konu olursa her zaman sizin için burada olacağım.

Sevgiyle Kalın

Psikolog Ecem Bakıner