Yks sınavına girmeden önce neler öneriyorsunuz?

Merhabalar,

Sınava az bir zaman kala stresinizi sağlıklı yönetmek adına attığınız bu adım oldukça kıymetli. Şimdiye kadar sınav için elinizden geleni yaptınız ve bundan sonraki süreçte yapmanız gereken bu stresi sağlıklı bir şekilde yönetmek sınavın lehine kullanmak olacaktır. Kalan zamanınızı gerek aileniz açısından gerek sizin açınızdan nasıl yönetebilirsiniz birlikte bakalım isterim.

YKS gibi hayatın belli anlarında karşımıza çıkan büyük sınavlar, insanı kolayca kaygıya, hatta “ya yapamazsam” korkusuna sürükleyebiliyor. Siz de hem kendi içinizdeki hem de ailenizden bulaşan stresle baş etmeye çalışıyorsunuz gibi görünüyor. Öncelikle bu durumun oldukça yaygın olduğunu belirtmek isterim çünkü bu gibi sınavlar hem aileler için hem de sınava girecekler için önemli bir dönüm noktasını içermektedir. Bu noktada ailenizin yaşadığı stresin sizi doğrudan etkilemesi çok anlaşılır ancak bu durumu yönetmek mümkün. Sınava hazırlanmak sadece konu çalışmakla değil, sınavı karşılayacak duygusal gücü oluşturmakla da ilgilidir. Ailenizin paniği size bulaşıyorsa bu, duygusal olarak onlara ne kadar bağlı olduğunuzu gösterir. Ama bu duygu sizin sınav anını yönetmenize engel değildir.

Bu noktada sınav öncesi hazırlık konusunu ele alacak olursak sadece ders çalışmayı değil psikolojik hazırlık da en az konuları tekrar etmek kadar önemlidir. Çünkü sadece bilgiyi değil, psikolojik direncinizi de sınava taşıyorsunuz.

Peki bu süreçte neler yapabilirsiniz?

İlk olarak ailenize bu süreçle ilgili duygularınızı paylaşmanızı ve streslerinin kendiniz üzerindeki etkisini paylaşmanızın önemli bir adım olacağını eklemek isterim. Ailenize açık ve suçlayıcı olmayan bir dille şöyle bir açıklama yapabilirsiniz. “Ben de heyecanlıyım ama sizin kaygınızı da yönetmeye çalışınca daha da geriliyorum. Bana güvendiğinizi ve sadece yanımda olduğunuzu bilmek bana çok iyi gelir.” gibi. Ve kendinize de böyle anlarda şunu hatırlatabilirsiniz. “Ailemi seviyorum ama onların duygularını taşımak zorunda değilim.”

İkinci olarak kalan zamanınızda rutinlerinize devam etmeniz önem teşkil ediyor. Bu noktada en az 7- 8 saat uyku, beslenmeyi ihmal etmeme, yarım saatlik yürüyüşlerle süreci destekleme ve günde 30 dakika- 1 saat arası sınav dışı etkinliklerle (müzik, espri, kısa çizgi film, doğa gibi) kafayı boşaltma etkili faaliyetler olabilir. Bu noktada son tekrarlarla birlikte dua etmek gibi teslimiyet içeren davranışlarınız da bu süreçte oldukça düzenleyicidir. Çünkü düşünceler bazen bizi yorarken, dua kendimizi bırakmamıza, yükümüzün hafiflemesine yardım edebiliyor. Bir anlamda, “Bu an için elimden geleni yaptım, şimdi içimi biraz serbest bırakıyorum,” hissini yaşayabilirsiniz.

Sınav sabahı ve panik anlarınız için ise nefes egzersizleri kalp ritminizi düzenlemenize yardımcı olacaktır. Bu noktada 4-7-8 nefes tekniğinden faydalanabilirsiniz. Ve “Bu sınav benim kim olduğumu belirlemiyor.” cümlesini içinizden tekrar etmeniz sakinleşmenize yardımcı olabilir. Sınav anı için ise bildiğiniz sorudan başlamanız zor ama yapılabilir olanları sonra bakmak için işaretlemeniz ve çok zor olanlara ise gerekirse dönmeniz etkili bir yöntem olabilir.

Son olarak sakinleşmenize ve süreci yönetmenize yardımcı olacak bazı cümleleri kendinize zorlandığınız anlarda hatırlatmanızı rica edeceğim; “Sınav bilgi ölçer, değerimi değil.”, “Ben elimden geleni yaptım ve yapmaya devam ediyorum.”, “Sınav bir süreçtir, son değil.”, “Zihnim panik yapıyor, ama ben buradayım ve kontrol bende.”, “Bir soruya takılmak sınavı kaybetmek değildir.”

Sevgili danışan sınav sadece öğrendiklerinizi değil, nasıl düşündüğünüzü ve nasıl sakin kaldığınızı da ölçer. Bilginize güvenin. Telaş, bilgiyi örter. Sakinlik, bilgiyi ortaya çıkarır. Sorularınız olursa tekrar yazmaktan çekinmeyin, birlikte üzerine konuşabiliriz.

Cevabımın faydalı olmasını umuyor, sağlıklı günler diliyorum.

Psikolog Fatma Gizem Bitgen